цветок Зандака

Гуьйре...

Гуьйре. Т1ома йолу ойла-хьаша,
Г1арг1улешха стигла йог1ало.
Хьаннех хьерча сира гезгамаша,
Анайист д1ахьулйо дог1ано.

Сагатлур сан я самукъадаьр сан,
Илли кхолла аьтто лоьхуш 1аш?
Амма т1етт1а марсадуьйлу дерз а —
Воьдий, со тхайн кет1а х1утту д1а.

Дерзан туьтеш месаш юккъе леда,
Iоврийн мотт сан когех хьекхало.
Махо лоькху шен т1унъелла шедаг,
Г1арг1улеша стигал къекъайо.

Ткъа со х1унда вели-техьа ара?
Х1окху ткъаршехь х1ун дисна-те сан:
Я гуьйрене «марша я хьо» алар,
Я 1одикъяр пана ойланан?..

Хоттане, 1977 шеран гуьйре

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

Къена луо

Миска луо-я1, хьох къахета суна.
Макхделла хьо, байна хьан к1айн бос.
Вовшашна хьо кхуьйсуш, горгдеш буйнахь,
Ловзуш ца го арахь берийн ц1оз.

Ца до цара, хьалха санна, тергал,
Ца къерало церан хьоьца са.
Ховха б1аьсте мел г1оьрти а герга,
Г1еллуш, ахьа-м халла доь1у са.

Урамновкъахь, тхов т1ехь ду хьо кхачош,
Д1адайна хьан чимийн дато аз.
Адамаша хоттах юьзна мачаш
Ц1анйо хьоьца, когаш хьоькхуш раз.

Миска луо-я1, хьох къахета суна.
Макхделла хьо, байна хьан к1айн бос.
Вовшашна хьо кхуьйсуш, горгдеш буйнахь,
Ловзуш ца го арахь берийн ц1оз.

Даьрг1а, 1975 шеран март

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

Нохчийчоьне..

Нохчийчоь! 1алашбан сайн денойн чам
Йоьссича санна хьо хетало Лаьтта…
Хьан дег1ан цхьа меже — Хоттунхойн лам —
Хьайн куьйга ахь доьг1на чурт санна, лаьтта…

Ахь лайна дуьненан жоьжахатеш,
Амма ца х1оьттина цкъан цкъа а гуора.
Хьайн к1ентий кхалхаран хилла хьо теш,
Уьш лахьте берзо а тоьъна хьан г1ора.

Керлачу хенаша х1ун дахьар-те?
Вай кхоьллинчунна бен и хууш дац-кха.
Дог карзахдийларо-м ийзаво т1е,
Хиндолчун ойлаеш, сагатло цкъацкъа…

Шеконца бех ца йо ас деган ботт:
Со теша, Нохчийчоь, хьо хир ю маьрша…
Хьан ира герз ма ду сан къоман мотт,
Цундела мостаг1ий хир бу юхь1аьржа.

Хоттане, 1982 шеран март

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

Бутт..

Хан д1аэхарх, ца до-кх к1орда цунна
Лаьтта 1ено к1айнчу басахь моз.
Дуьхьал къиежаш шега хьаьжначунна,
Стиглахь лепа беттан горга х1оз.

Буса 1аьржа мархаш къехкош дай и-м,
Хийла зулам цуьнах кхоьруш 1а.
Беттасино г1о до вайна даим
Дегнашчуьра бода лалла д1а.

Гонах яржош д1о седарчийн кана,
Цо х1оттийча стиглахь дато той,
1аьржа зулам — вайн бохамийн нана —
Доду, беттан серло ла ца лой.

Т1аккха ц1инлуш санна хета латта,
Шовкъе муьйлуш нуьре беттаса.
Хуьлу цунна буса набъян атта,
Беттан б1аьрго дечохь шена ха.

Победино, 1980 шеран март

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

***
Ю геннахь цхьанхьа цхьа серло —
Буьйсанна латийна цIе.
Зезагах и техка денлой,
Со воьху цо шена тIе.

ТIевахча со улле цунна,
Схьахеза цо доьIу са.
Шен йовхо цо муьлххачунна
Ца кхоош, даим ло дIа.


Хоттане, I976 шо

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

***
Хьо яц соьца х1инца:
Г1айг1а т1ехили.
Гена дели ирс а,
Юха ца дан кхин.

Га кагдели диттан.
Дог1а т1ехтили.
Ас мел ч1ог1а литтарх,
Боьха диси хи.

Зарзар кхин ца йийки,
Эшарш ца лийкхи.
Сан синхаам иккхи.
Денлур бац и кхин....

Хоттане, 1977 шо

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

so jar isam

* * *


Кхерстанчах дIатесна шен можа мохк,
Четара гIаш Iенош, дIайоьду гуьйре.
Вайшиннан безамах хьаьрчина дохк,
Шелъелла марзонаш ца йоьрзу уьйре.

Сайн аьтто мел бели хьан бIаьрхи ган,

Варий со-м месашлахь тIекхеташ кIайн чо.
Сан дагна Iеткъахь а Iодикъяр хьан,
ГIайгIанах ца йоьтти хьан ойла сайнчо.

Ца хаьа, муьлха ду вайшиннах харц,
Хуушехь гIалатло хьаьнгара яьлла.
Я хьалхалерраниг вайший а дац?
Цундела ши кхоллам галморзах баьлла?

Йиш хаьлла кхойкхучохь сатийсам — буо,
Хьо хьайнна йиси, ткъа иштта со — сайнна…

Синошна хаало къастаран хIуо,
Безаман шелделла садеIар санна…


Хоттане, 1981 шеран август

__________________
Однозначно-нет!(ц)

http://ru.youtube.com/watch?v=62jO0I...eature=related

цветок Зандака

***
Мел атта кхоллало илли,
Хьан бIаьргийн седарчий гуш.
ГIевланга сан васт а диллий,
Дохдехьа хьайн гIенан гIуш.

ЧIагIбехьа мукъам сан шовкъан,
Хьайн зевне аз хуттуш тIе,
Ца хирриг иллешна новкъа
Хьайн деган гIелъелла цIе.


Вехьа со бIаьстенан декъах
ГIитточу хьайн дагчохь зов.
Ас юхьарлаьцначу некъах
Тохахьа безаман тов.


Хоттане, 1978 шеран март

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

Хьуна хьайна

Шатайпа стихаш ас язйийр ю хьуна,
ХIуттаре хуьлуйтуш къастаран хьуна.
Ас хьуна доьллур ду Малхбален кораш,
ЗIаьнаршка хьекхийта хьан уьйтIа нораш.

Ас хьуна дахьар ду Малхбузен беснаш,
Цаьрца товш юй хууш хьан цIегIа беснеш.
Хьан дог ца даккхийта гIайгIане воча,
Ас хьуна седарчий ухкур ду коча.

Веана хьан куьйгийн йовхонна юххе,
Дуьне ас дуьллур ду хьан кераюккъе.
Ас хьуна хазор бац кхин Iоттабаккхам -
Шеконо совгIатна кховдийна баккхал.

ГIур ву со лаьттах я мархашка хьала,
Хилахь сан лулалла лан хьуна хала….
И дерриг дийр ду ас (ца оьшу ела!),
Хьо сайга эсала схьахьаьжна дела.


Хоттане, 1981 шеран февраль

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

Сан Хоттане


ТIуьна Iа. Сахалин-гIайре ю кIайн.
Ас хьуна сагатдо, сан хьоме эвла.
Хьан сийнна язйеш ву со байташ сайн,
Хьо йолчу сихъелла уьш тIома евлла.

Сан хьоме Хоттане, хьан кIант ву со.
Сан дагалецамо хьан амат луьйсу.
ГIенах а хьо суна бус-буса го,
Самах а даима хьо дуьхьал туьйсу.

Сан деган серло ю хьо, Хоттане,
Ленбоцу орам ахь тесна сан кийра.
Йовхо луш ю суна хьан кхерчийн цIе,
Сахалин-гIайре а цецйокхуш хийра.

Хоттане, сан кхоллам цхьа тIадам бу
Хьуна чохь лелачу дахаран хьесан.
Цундела даим а сан лаам бу
Байташкахь ца ала цхьа дош а деса…

Хоттане! Генарчу бераллин йиш,
Хьайн хазчу мукъамца сан ойла ахка!
Ас дагчу аьгна хьан меттигаш, хиш:
Маштакх-арц, ГIалин-дукъ, Булкх, Iаьржа-ахка…

Хоттане, хьо йолуш сайн деган Iу,
Кху пана махкахь а суо хета ирсе.
Сан деган дух хьоьсту кхо мукъам бу:
Шелча-хиэ, ЖагIа-Iин, сан Душин ирзе…


Победино, 1979 шеран декабрь

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...