цветок Зандака

Зама...

Зама йоьду, шен ма-хуьллу хьаьдда,
Юьхьт1е етташ д1адаьллачун чан.
Йог1ий-кхочий сан оьмаран хьаьтта,
Хийла хадий цо сан ирсан г1ан.

Х1ан-х1а, ц1ерхазамна ас ца биъна
Замане суо къар ца вайта дуй.
Суна дукхе-дукха хьалха хиъна
Лаьттахь иза эшош собар дуй.

Ас цундела хьалха лоьллу маса
Хенан новкъахь сайн поэзин дин,
Б1аьрца маракъуьйлуш лаьмнийн аса,
Т1ехьа дуьтуш сингаттаман 1ин.

Сайн оьмаран чоь мел хиларх готта,
Лало соьга денойн чорда дукъ.
Дезча мостаг1ашна дуьхьалх1отта
Тухур бац ас, кхеравелла, букъ.

Ловр ду дерриг. Амма бу цхьа кхерам:
Х1ун дийр ду ас езар кхетта лахь?
Гихь д1ахьур бу хено сан синкъерам,
Со векалвеш накъост лаца — яхь…

Хоттане, 1981 шеран май

Ма хилла-кх и хьан Зама,Ибрах1им йоца...
Дала декъал войла хьо!

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

Говрашна го, вайна санна, г1енаш:
Сирла 1уьйре, шайн бергаш т1ехь тхи,
Шайн баккъаш т1е шийла дог1а 1енаш,
Сийна бецаш, дедда доьду хи.

Говрашна го, вайна санна, г1енаш:
Кхесаш шаръеш, хьоькху къоьжа мох,
Хоттах дуьзна боьха, доьхна некъаш,
Т1ек1елтоьхна аьхна аре, нох…

Хоттане, 1977 шо

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

Хьо дIайоьду, денойн уьйриг керчош,
Цуьнах дуцуш некъан керла тай.
Хьан аматаш ойланашла хьерчош,
Сох а хили сингаттаман лай.

Хаац хIунда, хьо, сихъелла йоьдуш,
Ас багарбо ахь мел боккху ког?
Малхо анайисте хьаьдда боьдуш,
ТIекIел даьккхи хьоьх сан дуьзна дог.

Хьо сан мила ю-те хаьа хьанна?
Шовда бен вайн уьйран вуй-те теш?
Ахь ду эли хIара къастар ханна,
КIира даьлча цIаяр хьехадеш.

КIеза санна, идда хьуна тIаьхьа,
КIад а белла, мох а кхечи схьа.
ХIинца иза, ойланаш еш къаьхьа,
ХьаьжкIаш санна, дитташ тилош Iа.

ДIагIо тIаккха, некъ нисбойла Дала.
ГIайгIа сан хьан некъан накъост ю.
Хаац суна-м, кхин ас хьоь хIун ала,
Ша ца алахь хьо — сан дахар ду…


Ведана, 1981 шеран ноябрь

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

«Кхозлаг1ниг сов хуьлу» — халкъалахь олу.
Цуьнах ца теший, со ойлане волу.
Масала, шиъ леташ, буйнаш а лестош,
Дог эт1аш, чухьоьдуш вовшашна дера,
Кхозлаг1ниг ца хилахь и шиъ д1акъестош,
Ишттачохь хир ду стаг лазор а, вер а.
Цундела шиъ леташ, даьллачохь дов
Кхозлаг1ниг цкъан цкъа а хир вац-кха сов.

Хоттане, 1974 шо

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

Вайшинна юккъехь..

Вайшинна юккъехь ю сийналла х1ордан,
Вайшинна иза мел йинехь а к1орда.
Вайшинна юккъехь ду ченийн к1айн некъаш,
Бецашлахь, г1амаршлахь лаьхьарчех текхаш.

Вайншинна юккъехь ду дарц ж1аьлех леташ,
Б1аьсте а йог1ур ю, патарш а эт1аш.
Вовшашна вай т1етт1а кхочу хан ларъеш,
Вайшинна юккъехь 1а безаман лараш.

Со царна т1ехула вог1ур ву ц1ехьа,
Хьомениг, хьо соьга сатуьйсуш 1ехьа...

Победино, 1978 шеран декабрь

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

lunia

Сан дашо сахьт ду-кха стоьла т1ехь 1уьллуш,
Стомара дуьйнна д1а иза-м ду сецна.
Ши цхьамза лаьтташ бу — к1адбелла-те уьш?
Ас дулахь, сахьт дола лур дуй-те хецна?

Моттало, сахьт санна, сецна 1а зама,
Амма и бакъ дац-кха — и йоьду хьаьдда.
Йоьду и сов сиха гуш йоцчу пана,
Челакха дин санна, реманах хаьдда.

Зама сан сахьтаца лелаш елар-кха,
Сан сахьтан цхьамзанаш шен архаш йолуш.
Т1аккха и даим сан карахь хир яр-кха,
Шен сацар, д1аяхар соьх доьзна долуш.

Сайн сахьтан цхьамзанаш юха хьовзийна,
Д1адахна б1ешераш ас луьстур дара.
Д1аяхна и зама ерриг а зийна,
Ас цуьнах лаьцна цхьа байт язйийр яра.

Х1ан-х1а, и хир дац-кха! Сатийсар — эрна!
Дуьйцуш а хета и туьйранах тера.
Геннара дуьйнна схьа к1ад ца луш йог1ург
Сахьто а сацор яц, дойтуш ша боххург.

И-м чехка йоьдуш ю, шен чабол эцна,
Цхьа бере вац цунна лаьттахь нуьйр туьллуш…
Стомара дуьйнна д1а к1адделла сецна
Сан дашо сахьт ду-кха стоьла т1ехь 1уьллуш…

Хоттане, I973 шо

__________________
- А на той планете есть охотники?- Нет.
- Как интересно! А куры есть?- Нет.
- Нет в мире совершенства! - вздохнул Лис.

цветок Зандака

Цхьаъ бен йоцург, хьо мичахь ю-те?
Де дIадоьду, буьйса йогIу тIе,
Шен боданца седарчий а хьоьшуш.
Даг чохь башош сингаттаман ша,

Мин-минотехь туьйсуш хьоьга са,
Со а хуьлда цхьаъ хьо яре хьоьжуш.
Цхьаъ бен йоцург сан кху лаьтта тIехь,
Мел Iийр ву-те хьан аматийн хехь,

Суна цкъа а гина йоцу хьаша?
Ахь сан массо ойла дашо йо.
Сан байташкахь боьзна яьлла хьо
Сатийсамийн сирла гезгамаша.


Цхьаъ бен йоцург… Хьо — ас доьIу са.
Синхаамаш ас чугулбо цIа.
Ала, мичахь ю хьо еха хIусам?
Хьо схьалоьхуш, дуьне гездеш кIайн,

Мел талламаш бан безахь а сайн,
Хьо схьакаро ондда сацам бу сан.
Цхьаъ бен йоцург. Ас хьо лохур ю.
Со хьо йоцуш вайна ваьлла ву.

Хилахь суна вай гале а реза.
Со хьоьх хьоьгу шортта шераш ду.
Хьо сан уггар коьрта лехам бу.
Хьо цхьаъ бен со лууш вац-кха еза.


Победино, 1980 шеран январь

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

Сахьт сеци — дуланза дисарна.
Сахьт санна, дог сеци, сахьт санна.
Доттаг1чун дог сеци 1уьйранна —
Ма к1еззиг хилла и дуьйлина.

Дог сеци. Шелделла сеци и.
Дог-хьоза декаш ца хеза кхин.
Ницкъ бац сан, 1аь тоьхна канашкахь,
И дохдан, декийта гаьннаш т1ехь.

Хоттане, 1973 шо

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

Даймахко Iамийна со...

Сайн мехкан хьал даккха сов,
Диц ца дан Кавказан лаьмнаш,
Ца къесто дуьненан къаьмнаш
Даймахко Iамийна со.

Мох хьакхарх, яржаеш ткъов,
Юьхь-сибат ца лечкъо дорцах,
Оьшшучохь гIатта а орцах
Даймахко Iамийна со.

ТIехцIена леладеш дог,
Безаршца сов бертахь ваха,
Шех лаьцна иллеш а даха
Даймахко Iамийна со.

Хьешана дIаделла ков,
Яхь-гIиллакх лардан сайн къоман,
ХьагI лелош, ца хьежа гома
Даймахко Iамийна со.

Хоттане, I973 шо

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

Седарчийн буьйсано биллинчу б1аьрго
Тийналлин 1индаг1на ца бетта пе.
Сайн дагалецамехь ас лоьху м1аьрго
Дуьххьара ялийнарг хьо сайна т1е.

Мархаш а к1ад ца ло беттаса къийса,
Х1авао шайна т1ехь мел буг1у бохь.
Хьан вастан б1арлаг1а тховса а хьийза
Мохтиле ца карош сан б1аьргаш чохь.

Буц а ю, зезагий оьхкина коча,
Баьццарчу юьхьт1ера д1ахьоькхуш тхиш.
Бохь-генаш уьйт1арчу хьаьрсачу хьочан
Лоькхуш 1а сан дагна хьоьх лаьцна йиш.

1аламан аьзнаша буьйсанан карахь
Хьо дагатийсарна кула ца йо.
Сан ч1ог1а садукъло г1айг1анан марахь,
Ойланийн куьг кочехь ца хилча хьо.

Баттана юххера седарчийн хорха
Маццалцца хир ю-те сан б1аьргийн стом?
Эхарта йоьдуш сайн оьмаран йорг1а,
Дин хийца йиш йоцу бере ву со-м…

Ибрах1им Юсупов
Хоттане, 1980 шеран аьхке

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...