цветок Зандака

* * *
Сирла бутт - безамна хIоттийна иэсалла –
ДIабуьзи, кхачийча гIора шен син.
Тешаме-тешаме, эсала-эсала
Аьхкенан Iуьйре сан юьрта йоьсси.

Моттало, зIаьнарша мимар а къагийна,
Лаьттачу маьждиго хутIбанаш до.
Буьйсанан бодано хьагйина-хьагйина
Хиллачу тийналло тхи муьйлуш го.

Аре а хетало зезагийн хеннара.
Бацалахь юкъ-кара додуш го лекъ.
Бахбелла-бахбелла, геннара-геннара
БогIий, сан когаш тIе хьаьрча цхьа некъ.

Букарчу шераша зиэрашца дахчийна
Иэс хьеста йолало бераллин хан.
Човхийна-човхийна, чахчийна-чахчийна
Бакъ ца деш, лаьлли цо сан ирча гIан.

1илман Юсупов

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

СОНЕТ

«Еза» аьлла, ас хьан даге дашо даре дира,
Марзо эца меттахйоккхуш массо меже меттан...
Иштта хьайх сан хьегар хилча шаьлтанал а ира,
БIостанал а аьрта хьажар ахь сан сих ма детта.

И хьан бIаьргаш - ткъесал нуьре, дахкарал а сира
Ши малх бу-те сатийсаман гIушлакхенехь кхетта?
Хилча хIун ду ас хьо йийцар дуьненал а шира:
СадеIарал бIозза керла цIе сан кийра летта...

Мох а сецош, ца хьекхийта цуьнга Лаьтта нуй,
Массанхьа а йоза лийхи ас хьан когийн ларийн.
Амма син левсица кховсуш синхааман суй,
ЦIарна лулахь йоллушехь, хьо суна шийла карий.
ХIинцца хии суна безам йолу цамгар юй -
Иза ишта дацахьара хьо сох къехкар ярий?..

1илман Юсупов

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

СОНЕТ

Аматийн зазашлахь, баI санна, къеста
Шераша сан юьхь тIе даржийна йоза.
ХIетте а, хьан белшийн зезагаш хьеста
Лууш бу сан куьйгийн ши накхармоза.

Азаллехь кхаж баьлла сан даг тIехь леста
Безаман пачхьалкхан байракх ю хьо сан...
Хьан марзо кхачийна со висахь кеста
Реза ву со Лаьттан букъ тIера восса...

ЦIеххьанчу Iожалло куьг кховдош деха,
Син серло дIаэцча сан бIаьргаш чуьра,
Сох дуьсур долчу кху дуьненан меха
Хир бацахь, езар, хьан сингаттам дуьра,
Битахьа хьайн куьце къин сагIа деха
Цхьа лаам сан шовкъан тIаьххьарчу муьран...

1илман Юсупов

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

***
Кхаж баьлла керлачу гуьйрене кхин цкъа-ъ ладогIа,
Со хьуьнах лелаш ву, къорза куз когашца хьуьйш.
Мохк хуьйцу олхазарш ма-гиннехь, сайн шерийн могIа
Сийначу стигалахь хетало царах дIауьйш.

Белхаме и аьзнаш дIадайча льмнашна тIехьа,
ЦIеххьанчу ойлано кхетамехь кхуллу-кх цхьа вас:
БIаьсте ма-яьллинехь, олхазарш доьрзур ду цIехьа,
Амма сан дIадахна шераш кхин схьадогIур дац.

Хетарехь, иштта сан дахар а дIагIур ду хецна,
Дуьненан майданахь шозлагIа бIаьсте ца гуш.
ЧIагIдо и стиглано - лепачо сира бос эцна,
Мархаша - дIалаьцна Iачара сан маьлхан гIуш.

1илман Юсупов

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

* * *
Деган кор дIакъовлуш, сан гIаларт чударна кхоьруш,
Хьайн дагалецаман неIарна туьйхи ахь догIа.
Лерера дIаданза сан аз хьайн мостагIа лоьруш,
Хетарехь, хьо лууш яц хIинца цуьнга ладогIа…

Делахь а, хьо Iашшехь къастаран тептарш а доьшуш,
Ойланан нахарца къахьделла сан амат охуш,
Сан вухаверзар ду хьан деган корах чу хьоьжуш,
Хьан дагалецаман неIарехь синош а дохуш…

1илман Юсупов

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

цветок Зандака

Гуьйренан гIайгIа

Иттех де дIадели, ца соцуш, догIанаш Iенаш.
ТIадамийн хIу кхетий, гIаддоьлху ахархойн кхаш.
Шийлачу гуьйренца меттахъхьов Iаламан энаш,
Мархаша малхана гIуш-лакхехь даьккхина каш.

Тишделла, зарзделла дIадаьлла стигалан гата,
Мел чIогIа со хьийзарх бац цунна тохалур лол.
Ирсан таж детIи сан – чIагIдели догIанан тата,
ТIадочу сан дагах йоьлуш Iа яшийна кол...

1илман Юсупов

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

Mayday

Стигал а къанлуш ю, къежделла седарчий Iенош,
ГIерта и жимъян шен къорзачу юьхьтIера кIац…
Эрна ду чот етташ, дагардар дахаран денош:
Хьесапан Да волчу Делан бен уьш карахь дац…

ВогIу со тIаьхь-тIаьхьа гIелвелла, цхьацца ког боккхуш,
Уьдуш ас яьккхина хиллехь а къоналлин хан.
Соьгара бакъо ца эшна со дуьнентIе воккхуш,
Соь хоьттуш хир дац-кха эхарта вахар а сан.

Мацца а, юьхь-чаккхе йоцучу новкъа со ваьлча,
Со шайца вац бохуш, ма хила гIайгIане шу:
Махьшаран майданахь къематан де серладаьлча,
Шуна со массарна юха а ган воьгIна ву…

цветок Зандака

* * *
1омачохь беттан сурт тховса а дисина сайнна,
Шовкъашна качвелла, буьйгIу ас ойланехь бохь.
Вовшеха хьекхало IиндагIаш, кIамделча санна,
ХIаваан пардонах чекхбуьйлу бухIанан мохь.

Жима ши марха ю, туьйдина седарчийн кIархаш,
Къорзачу стигалахь меллаша шайн болар деш.
Корсаман куйнаш а техкина лаьтташ ю тархаш,
Боьранийн лергашка къайллаха забарш а еш.

Дахкаро цIуббина, цIанбина уьшалан зорха,
Шелделла тхиш ца ло тIуьначу бацалахь дох.
Шен тIома куьг Iуттий, егайой седарчийн хорха,
Сийначу серлоно багабой, дIаэккха мох.

Юьртара пхи цIа ду тховса а вайшинна юккъехь.
Тоххарехь йижна хьо гуш ю-те мосалгIа гIан?
Хаалахь, сан са дуй набъечу хьайн кераюккъехь,
Шен йовха Iаь етташ ховхачу пIелгашла хьан…

1илман Юсупов

Чем лучше познаю поэзию Юсупова,тем больше удивляюсь "гибкости" его языка. Когда одолевает мрак тоски поэзия этого гениального поэта возвращает вновь духовное тепло, вселяет бодрость и пробуждает чувство красоты.
В многогранной поэзии 1илмана Юсупова даже самый строгий читатель найдет что-то для себя близкое,потому что Поэзия Юсупова - это гармония прекрасного, совершенство художественных образов и философских размышлений.
Дела реза хуьлийла хьуна,1илман!

__________________
Дуьненчохь хьан меха цхаъа ца хета...

Amazonka2

Къиза грамматика

Зевне могIа сацабо вай, тIехьа тIадам буьллуш,
ДIо Iаьршашка гIерта иза, ца кхочуьйту хьала.
Дешдекъана тохар кхетта, дош лазийна Iуьллуш,
И балдашца хьалагIатто ду-те вайна хала?

Лаьхьанан мотт санна, гара цIоьмалг юккъе юьллий,
Дешнийн доьзал шина-кхаа декъе боькъу къиза.
Вас а кховсу цхьа элп жима, важа доккха дуьллий –
Ненан меттан син нийсоно муха ловр ду иза?..

Цхьацца хьаьркийн хIосташ дарца, дешнийн совраш талхош,
Ирбеш барта кхиъна уьш а дола дерзо лаам,
Ирзе санна, ширделлачу дашо узам балхош,
И ца хаззал, бустийна вай экаме синхаам?..

Дожарш хьийзаш къар ца дела дешнаш ма-ттов легош,
Церан лоллех уьш а азатдаха вай хIун дина?
Чекхдовлазчу могIанаша цIийн тIадамаш эгош,
Вайна юккъехь цхьа а вуй-те велха церан къина?..

Дешнийн готта набахтеш ю – гонах лаьцна къовларш,
Нохчийн кIентий, хан ма кхаьчна уьш дIаелла каде:
Цалезначух ма ячийта дIадаьллачун кхоларш,
Лезнарг ца лезнера алий, мукIарло а ма де…

Ойла ейша жимма: шек а доцуш хьоькху хIунда
Дохош дешнийн доттагIалла, царна юккъе сизаш?
Хаттаран а, айдаран а хьаьркийн ший а мунда
Меттан бешахь ма латтийта – ма ларбайта иза!..

Бита хIинца, денбалийта, зиэрехь бахчабелларг,
ХьогIан бIаьргийн баролаша къедон герзаш гинарг,
«Къаьмнийн дадас» лоруш хилларг дакъа доцуш белларг,
Ненан кийрахь волуш дуьйна шена со вилхинарг...

1илман Юсупов

__________________
Ирсан гIазот доккхуш со хьан дагчохь кхелхина…

Amazonka2

Хьо вина де

(вешин ИбрахIиман безамна)

Хьажахьа, ИбрахIим, Iаламна-м хьо виц ца велла:
Сатоссуш вайн кертан ков туьйхи хьо винчу дийно…
Хьуна сагатдина хир ду-кх и чIогIа гIелделла –
НеIарш а, кораш а дIадоьллу цунна вайн цIийно.

Хьо дуьхьалтуьйсучу гIенаша са дууш даим,
«Ткъе къоъ шо…Ткъе къоъ шо…» - шабарш до вай динчу нанас.
Хьо винчу деноша бутт а ца буьзи-кх, ИбрахIим…
Ткъа хIара-м хьо воцуш деана… И муха ла ас?..

Бехкала яхана анайист къежъели геннахь,
Стигало сирачу мархашца бIаьрхиш дIахьоькху:
Дахкаран хинкиса дерзо хьан марчонна тоьгу
Ма моьттуш делар-кха тахана хьо винчу денна…

Ас иза, бIаьца йой, меллаша вайн цIа чу доккху,
Аз доцчу тийжамца вайн нанна и маракхета…
Хьоьл кегий йижарий, вежарий и тебан гIерта:
Тахана и-м хьоьл а ду хьуна кхо бутт сов доккха…

Ма девзар дацара хьуна хьуо вина де хIинца,
Ма кхуьнах тера ца догIура хьо волуш хилларш.
Дац кхуьнца хIара а дашон дан хьан ирсан цинцаш,
Кхунна ган доьгIна ца хилла-кха хьан керла иллеш.

ХIун дина дог эца аса кху гIийлачу хьешан,
Массо а денойл а доцачу, хьан дахар санна?
Иза-м гуш лаьтташехь ца туьгу хьо вацарх теша,
Моьтту хьо вайн цIера ваьлла ву йоццачу ханна…

Хьо хьалхе ваьхьначу кхиэлаца ца йогIуш берта,
Ткъес детта стигало, къоранах бацалахь керча…
Хьан де а, тIаьххьара бIаьрг тоьхна хьо винчу керта,
Абаде дIадаха, йист йоцчу Iаьршашкахь кхерста…

ГIайгIано кIай леци бIаьргашка корийн вайн цIийнан,
МаьркIажан бодано Iадайо хьоьх лаьцна ойла…
Iодика йолда-кха, ИбрахIим, хьо винчу дийнан,
Хьо тхуна юккъера ваьхьна де цунна ма гойла!..

Iилман Юсупов

__________________
Ирсан гIазот доккхуш со хьан дагчохь кхелхина…